Hastalarımızın belki de en çok merak ettiği , en çok cevap aradığı sorudur. Neden bazı diş macunları diğerlerine göre daha pahalıdır? Pahalı olması daha iyi olduğu anlamına mı gelir? Son zamanlarda popüler olan beyazlatıcılı diş macunu, hassasiyet giderici diş macunu, florürlü, çürük önleyici, ferah nefes, 12 etkili, 18 etkili, 30 etkili….. sonsuz etkili. Bu karmaşada hepimiz hepsini de en az 1 kere denemişizdir. Hepsi gerçekten etkili midir yoksa çoğu göz boyayan pazarlama ürünleri midir?
Hangisinin gerçekten sizin ihtiyacınız olduğunu belirlemek için, içlerinde ne olduğunu bilmeniz gereklidir. Asıl olan hepsinin içeriğindeki temel malzemelerin ortak olmasıdır. Birbirlerinden farkları öne çıkarıldıkları özelliğe göre ekstra içerik eklenmesidir.
Çoğu değişik markalı diş macununun içeriğinde basit bir formül bulunmaktadır. Genel olarak temelde dişi çürüklerden korumaya yardımcı 'florür', dişin yapısını güçlendiren ve lekeleri temizlemeye yardımcı olan kalsiyum ve bunlara ilaveten tatlandırıcı ve köpürtme özelliğine sahip sodyum lauryl sulphate adlı madde kullanılmaktadır. Yapılan bilimsel çalışmalarda bu temel yapıtaşlarına sahip diş macunları , diş çürüklerini önlemek ve diş eti sağlığının devamlılığını sağlamak için yeterli bulunmuştur. Ancak gözardı edilmemesi gereken bir nokta da diş macununun çürükleri önlemede tek başına yeterli olmayacağı, bunun yanında günde en az 1 kez diş ipiyle diş aralarının da temizlenmesi gerekeceğidir.
Bunların yanında özellikle dişlerinizi beyazlatmak için ya da sigara lekelerinden kurtulmak için özel diş macunu kullanıyor olabilirsiniz. Bu noktada da macun içeriğindeki beyazlatıcı ajanlar, partikül boyutlarından dolayı ciddi biçimde aşındırıcı özellik gösterebilirler. Beyazlatıcılı / leke giderici macunların uzun süreli kullanımı dişlerinizin mine tabakasını incelterek soğuk- sıcak hassasiyetine de neden olabilmektedir. Böyle durumlarda artı ve eksiler düşünülerek en uygun seçim size kalır.
Hassasiyet önleyici diş macunu kullanacaksanız, etkisini göstermesi için belli bir süre beklemeniz gerekebilir. Ancak dişlerinizde hassasiyet varsa diş macununun etkili olmadığı durumlar gözlenebilir.
Çeşitli markalarda, hassasiyeti önlemek için çeşitli içerikler ( potasyum nitrat, sodyum sitrat, stronsiyum florür..vb) kullanılabilmektedir. Bir marka etkili olmuyorsa başka bir markayı denemeniz faydalı olabilir. Ancak dişte çürük varlığı, kırılma, çatlama ya da erozyon, abrazyon denilen aşınmaların oluşturduğu hassasiyet diş macunuyla tedavi edilemeyecek boyutta olabilir. Bunun için diş hekiminizi ziyaret etmeniz size daha faydalı olacaktır.
Eğer ağzınızda sürekli aft oluşuyorsa ve herhangi başka sağlık probleminiz yoksa, kullandığınız diş macunu içindeki sodium laryl sulphate (SLS) oranı değerlendirilmelidir. SLS diş macunlarına köpürme özelliği veren bir kimyasal ajandır. Ağız içinde yara ve aft yapıcı özelliği nedeniyle kullanımı kısıtlanabilir. Bazı firmaların SLS içermeyen formülde diş macunları piyasada mevcuttur. İnsanların tamamen doğal beslenmeye önem verdiği şu yıllarda piyasada zararlı kimyasal içermeyen, tamamen doğal, bitkisel ürünler içeren diş macunları da bulunmaktadır.
Dişetleri için kullanılan diş macunlarının büyük çoğunluğu sodium fluoride yerine stannous fluoride içerir. Stannous fluoride'ın dişeti iltihabını önleyici etkisini gösteren bir çok çalışma bulunmaktadır, ancak diş çürüklerini önlemede sodium fluoride kadar etkili değildir.
Çocukların kullandığı diş macunları da özel olarak seçilmelidir. Çocuklarda yutma potansiyeli fazla olduğu için florür miktarı azaltılmış özel çocuk diş macunu kullanılmalıdır. Ayrıca anne- babanın gözetimi altında, mercimek tanesi büyüklüğünde macun kullanılmalıdır. Florürün aşırı miktarda alınması ' fluorosis' denilen ve dişlerde geri dönüşü olmayan renkleşmeler oluşturan duruma neden olabilmektedir. Eğer çocuğunuz diş macununu yutuyorsa ve bu ona oyun gibi geliyorsa florür içermeyen özel macunlardan kullanabilirsiniz. Ancak böyle bir durumda, dişlerin gelişimi ve çürük önleyici etkisi için florürü diş macunundan değil klinik ortamda gerçekleşecek 'yerel florür uygulaması' yla karşılanabilir.
Sonuç olarak en etkili temizlik için florür içeren bir diş macunu ve orta sertlikte bir diş fırçasıyla günde en az 2 kez, ikişer dakika dişlerimizi fırçalamalıyız. Genellikle 20 saniyelik bir fırçalamayla dişlerimizin temizlendiğini düşünürüz ancak bu kesinlikle yeterli değildir. Uygun fırçalama tekniğini kullanmanız, diş macunu ya da diş fırçası seçiminizden çok daha büyük önem taşımaktadır.